A fala do Fole

Por cuarto curso consecutivo, alumnado do Ánxel Fole visitou varios camposantos do concello de Lugo para localizar inscricións funerarias en lingua galega. Neste caso, foi o estudantado de 3.º PDC o que, o día 9 de outubro, se achegou aos cemiterios parroquiais de Rubiás e Teixeiro, onde obtivo os seguintes datos: a) Cemiterio de San Xillao de Rubiás : Número total de panteóns con algunha inscrición: 54. Número de panteóns con presenza inequívoca de galego: 6 (11.11 %). Data da inscrición de propiedade en galego máis antiga: sen mostras de inscricións de propiedade en galego. Data da inscrición de defunción en galego máis antiga: 1990. b) Cemiterio de Santa María de Teixeiro : Número total de panteóns con algunha inscrición: 115. Número de panteóns con presenza inequívoca de galego: 14 (12.17 %). Data da inscrición de propiedade en galego máis antiga: sen mostras de inscricións de propiedade en galego. Data da inscrición de defunción en galego máis antiga: 1989. A actividade desenvolvi...

Continuando un traballo de campo desenvolvido nos dous últimos cursos, e sobre o que dan conta as entradas deste blog " Galego alén da morte" e " Galego alén da morte (II)" , o alumnado de 4.º PDC visitou, os pasados 14 de novembro, 17 de decembro e 16 de xaneiro, tres cemiterios de parroquias rurais do concello de Lugo, na procura de inscricións funerarias en lingua galega. Os resultados obtidos, que poden consultarse polo miúdo en Calameo , son, grosso modo , os seguintes: En Santa María Madanela de Adai, dun total de 46 panteóns, tres conteñen algún epitafio en galego  (6.52 %). Das 104 familias representadas en San Miguel de Orbazai, unha redacta en galego a lembranza a un ser querido  (0.96 %). En Santiago de Piúgos, un panteón dos 98 existentes amosa presenza de galego  (1.02 %). Malia a dura realidade sociolingüística que reflicten as exiguas porcentaxes de galego, algúns camposantos agochan sorpresas que, en forma de sentidos textos de despedida, convidan a...

O curso pasado, realizamos unha serie de visitas a varios dos cemiterios parroquiais da cidade de Lugo na procura de epitafios redactados en lingua galega. Para completar o estudo iniciado entón, o alumnado de PDC de 3.º ESO acudiu o 4 de xuño de 2024 ao cemiterio de San Pedro Fiz de Muxa, onde, unha vez máis, puido constatar a escasísima presenza do galego no ámbito funerario: dun total de 189 panteóns con algún tipo de lenda, ningún posúe inscrición de propiedade na nosa lingua, e só un amosa unha inscrición de defunción en galego. A ficha de recollida de datos completa pode consultarse aquí . A placa en galego atópase no nicho en que repousan os restos do crego  Antonio Gandoy Díaz  (1930-2002), nado en San Fiz e alcumado o Cura da Bicicleta, pola súa afección a desprazarse neste tipo de vehículo. Antonio Gandoy foi delegado de Cáritas Diocesana de Lugo, impulsou o programa educativo dirixido a familias do medio rural Preescolar na Casa e desenvolveu un important...

Morrer e ser lembrado/a en galego segue a resultar absolutamente excepcional no país. Así o puido comprobar un grupo de alumnado de 4.º ESO que, os días 23 de maio e 5 de xuño, visitou tres dos cemiterios parroquiais da periferia da cidade de Lugo, concretamente os de San Lázaro da Ponte, Santiago das Saamasas e San Lourenzo de Albeiros. Servíndose dunha ficha para a recollida de datos, o alumnado procedeu á inspección dos panteóns e sepulturas individuais dos citados camposantos, na procura de inscricións (de propiedade ou de defunción) redactadas en lingua galega. Os resultados xerais, exemplificativos da castelanización masiva do ámbito funerario en Galicia, foron os seguintes: No cemiterio da Ponte só se localizou unha posible placa en galego, nun total de 246 panteóns revisados; trátase, ademais, dun caso ambiguo, pois o idioma empregado podería ser considerado tanto galego escrito segundo a norma reintegrada como portugués. Nas Saamasas, con 88 familias representadas, tamén se at...

Un grupo de alumnado de 4.º ESO participou o día 23 de maio nunha visita guiada ao Espazo Memoria Viva, recentemente habilitado no Cemiterio Municipal de San Froilán (Lugo) para albergar a exposición permanente "As necrópoles lucenses: do Cemiterio Xeral de Magoi ao Cemiterio Municipal de San Froilán". A mostra, situada a ambos os dous lados da capela do camposanto e integrada por diversos paneis e recursos didácticos, repasa a evolución dos enterramentos e rituais funerarios en Lugo ao longo de dous mil anos. Na sala da esquerda, aténdese á relación da poboación coa morte durante os períodos romano, medieval e moderno, ata a construción, a mediados do s. XIX, do Cemiterio Xeral de Magoi en terreos próximos á actual avenida de Ramón Ferreiro. A sala da dereita, pola súa banda, resérvase para a presentación do Cemiterio Municipal de San Froilán (1948): a súa historia, os seus espazos físicos e emocionais, a súa incorporación á vida social e cultural da cidade, os premios e men...

Os días 12, 13 e 20 de decembro, alumnado de varios grupos de 4.º ESO participou nunha visita guiada ao Cemiterio Municipal de Lugo, o Cemiterio de San Froilán, que está integrado na Ruta de Cemiterios Históricos Europeos. Construído seguindo o proxecto racionalista do arquitecto Eloi Maquieira e inaugurado en 1948, o camposanto alberga, no entanto, algúns panteóns e monumentos funerarios anteriores, que foron trasladados aquí dende o antigo cemiterio municipal da cidade, que databa de 1858 e se atopaba nas inmediacións da actual  avenida de Ramón Ferreiro. Ademais de adentrarse na historia do recinto, o alumnado puido contemplar, entre outros, os seguintes elementos: Algunhas construcións da segunda metade do s. XIX atribuídas ao arquitecto Nemesio Cobreros, como o panteón da familia Ventosinos, que mereceu a consideración de mellor monumento funerario de España no ano 2015, ou o mausoleo de García Abad. A Cruz dos Soldados Repatriados, monumento aos soldados que participaron na G...