A fala do Fole

O Día das Escritoras , que acadou a súa undécima edición o 19 de outubro de 2026, estivo dedicado este ano ao Lyceum Club Femenino (Madrid, 1926-1939),  primeira organización cultural e laica que loitou pola igualdade social e xurídica das mulleres. Posto que o Lyceum representou para as súas socias,  algunhas delas galegas, un espazo onde sentirse libres e tecer redes de apoio e amizade, o lema escollido para a ocasión foi "As amigas como forma de liberdade". No IES Ánxel Fole, sumámonos un curso máis á celebración do Día das Escritoras, gravando e difundindo vídeos en que o alumnado le textos en galego de distintas autoras que trataron o tema da sororidade e a amizade entre mulleres: Marilar Aleixandre, María Álvarez Landesa, Tamara Andrés, Begoña Caamaño, Marica Campo, Paula Carballeira, Yolanda Castaño, Aurora Marco, Anisia Miranda, Teresa Moure, Nerea Pallares, María Reimóndez, Ana Romaní etc. Ana Rodríguez Barreiro

Identidades e ideoloxías perante a diversidade lingüística (Consello da Cultura Galega, 2025) é a última obra adquirida pola biblioteca escolar para formar parte da sección de normalización e dinamización lingüísticas. Editado por Elisa Fernández Rei, Estela Fidalgo-Garra e Miguel Guisantes-Alonso, o libro aborda algúns dos temas fundamentais da sociolingüística contemporánea, tanto galega como doutros contextos multilingües: o papel das persoas neofalantes, os conflitos arredor do estándar, a intermediación lingüística, o contacto entre variedades ou as dinámicas de lexitimación e exclusión que operan sobre as linguas minorizadas. Achega rnos ás súas páxinas é un bo xeito de reflexionar verbo da riqueza que supón a diversidade lingüística. Ana Rodríguez Barreiro

"Temos o deber moral [...] de enriquecer o noso patrimonio histórico e cultural. O que herdamos dos nosos antepasados e o que sexamos capaces de crear [...]. Galicia espera iso de nós. O pobo que non ten unha cultura de seu acaba sendo parasito de culturas alleas". XOSÉ NEIRA VILAS "inventar mapas subir nun avión buscar unha illa" "fuxir dun cuarto pequeno ser ousada esperar a vida como as cereixas" SILVIA GARCÍA Velaí dous obxectivos posibles para un curso que comeza: enriquecer o noso patrimonio histórico e cultural, seguindo os pasos de Xosé Neira Vilas, a quen se dedicará o Día das Letras Galegas de 2027, e saír ao encontro da vida, coa ousadía de quen, ao xeito de Silvia García, soña cousas grandes pero tamén sabe gozar das pequenas: esperar a vida / como as cereixas . Un ano máis, seguimos a confeccionar, por medio do plotter de impresión e corte dos Polos Creativos, vinilos literarios con textos en galego para decorar as dependencias do centro. Oxa...

Durante os meses de maio e xuño, celebráronse, nos recreos dos mércores e os xoves respectivamente, un obradoiro de pandeireta e canto e mais outro de baile tradicional galego. O singular e marabilloso destes encontros é que estaban destinados principalmente ao profesorado e eran impartidos por alumnado, nun intercambio de papeis que resultou moi satisfactorio e enriquecedor. Grazas inmensas a Nerea e a Sofía polas súas ensinanzas, o seu tempo e a súa ledicia. Foron as mellores mestras que poderiamos desexar. A tradición vive nelas e por elas. Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado dos clubs de lectura do Fole participou, o día 17 de xuño, nunha ruta literaria por Mondoñedo, seguindo as pegadas que deixou na localidade o escritor Álvaro Cunqueiro ( 1911-1981 ). Coa axuda dunha audioguía ficcionada da compañía teatral Chévere, o grupo fixo un percorrido, duns cincuenta minutos de duración, que o levou dende o antigo consistorio (actual Oficina Municipal de Turismo) ata o cemiterio vello, pasando por diversos puntos vencellados á figura de Cunqueiro: a estatua do escritor realizada por Juan Puchades, o seminario, as dúas casas (natal e vital) de Cunqueiro na vila, a fonte Vella, a Sociedade de Obreiros Católicos, a igrexa parroquial de Santiago etc. Ademais, o alumnado visitou a catedral románica da Asunción (as naves, a terraza, os denominados "salóns góticos", o rosetón, o claustro etc.)  e o Centro de Interpretación da Imprenta. A xornada completouse coa procura, xa fóra da ruta, do graffiti Leva un traxe de chuvia , tributo do artista urba...

Con gran ledicia, anunciamos que vén de nacer Onda Fole , o programa de radio escolar do IES Ánxel Fole, dispoñible na plataforma de audio á carta iVoox. A emisión inaugúrase co episodio titulado " Letras Galegas 2026 - Begoña Caamaño" , onde o alumnado de 3.º PDC, tal e como xa contamos aquí , nos ofrece unha entrevista ficticia á escritora e xornalista homenaxeada nas Letras Galegas deste ano. Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

Alumnado de 4.º ESO participou, o día 4 de xuño, nun encontro coa escritora, xornalista e xestora cultural Eva Mejuto. A charla xirou ao redor da novela xuvenil Memoria do silencio , que o estudantado asistente leu no presente curso. A autora reflexionou sobre o contexto espazo-temporal en que se desenvolve a acción (Galicia durante a II Guerra Mundial), o proceso de investigación previo á escrita (centrado na figura das ribadavienses irmás Touza, integrantes dunha rede de apoio a persoas fuxidas do nazismo), a creación e caracterización dos personaxes, a mestura de realidade e ficción etc. Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

Do 3 ao 17 de xuño, o IES Ánxel Fole acolle a exposición itinerante "Galegoza! A canción en galego",  promovida pola Vicepresidencia da Deputación de Lugo. A mostra, que pretende  dar a coñecer ao público máis novo a amplísima oferta musical no noso idioma, repasa a historia da música galega dende as últimas décadas do século XX ata a actualidade , a través das bandas e solistas máis influentes en diferentes estilos: o folk, o rock, o pop, o rap etc. Ana Rodríguez Barreiro e Rodrigo Vázquez García

O alumnado de 1.º BAC desprazouse, o pasado 28 de maio, a Padrón e Santiago de Compostela para realizar varias visitas culturais. En Padrón, o estudantado participou nunha ruta rosaliana, a través da cal descubriu, da man do escritor e profesor Manuel Lorenzo Baleirón, algúns dos lugares do concello vinculados á figura de Rosalía de Castro: a estatua do paseo do Espolón; a casa da antiga rúa do Sol onde a poeta pasou parte da súa infancia; a igrexa de Santa María de Iria Flavia e o cemiterio parroquial, que acolleu os restos de Rosalía antes de ser trasladados a Santiago; a casa da Matanza, última morada da escritora, hoxe convertida en Casa-Museo de Rosalía de Castro etc. Pola tarde, o alumnado visitou, no Museo Centro Gaiás da Cidade da Cultura compostelá, a exposición temporal " Mundo expandido. Entre o físico e o virtual", que  explora os límites da realidade física e da simulación dixital e afonda nos efectos da explosión dos mundos virtuais nas nosas vidas. Mónica López...

Para celebrar o Día das Letras Galegas, dedicado neste 2026 á escritora e xornalista viguesa Begoña Caamaño, no IES Ánxel Fole desenvolvéronse distintas actividades, entre as que destacan as seguintes: a) Audiovisual Morgana en Esmelle . Alumnado de 3.º e 4.º ESO asistiu, o día 21 de maio, á proxección e coloquio de Morgana en Esmelle ,  serie audiovisual que adapta, en catro episodios curtos, a novela homónima de Begoña Caamaño. A microserie, en cuxa difusión colabora a Deputación de Lugo, é un proxecto da  cooperativa Aqueladas, centrada na creación de contidos audiovisuais interactivos e transmedia en galego. b) Fotografías para Begoña Caamaño . O pasado mes de abril, a fotógrafa lucense Alba Díaz presentou a exposición “A lingua do futuro / O futuro da lingua”, unha homenaxe á rapazada que fala e vive en galego nunha situación de emerxencia lingüística. Interactuando co traballo de Alba Díaz, o alumnado de 3.º PDC fotografouse con palabras relacionadas coa vida e a obra de...

O alumnado de Proxecto Competencial de 4.º ESO acudiu, o día 15 de maio, á Casa-Museo Manuel María (Outeiro de Rei), espazo que alberga o conxunto do legado do escritor. Antes da visita propiamente dita, o estudantado participou, no auditorio da Casa-Museo, nunha dinámica de acollida, consistente nun achegamento lúdico á poesía de Manuel María. A continuación, percorreu as distintas dependencias da vivenda, prototipo da casa chairega, ao tempo que fixo un itinerario contextualizado pola biografía e a obra do autor. A visita á Casa-Museo complementouse cunha ruta por lugares da parroquia relacionados con Manuel María, especialmente polo campo de Santa Isabel, unha magnífica paraxe natural onde conflúen os ríos Ladra e Miño e que foi poetizada polo escritor. Carmen M.ª Pérez Pardo e Ana Rodríguez Barreiro

Nun encerado situado no vestíbulo, veñen recolléndose ao longo do curso frases célebres, citas literarias, pensamentos motivadores etc., que dan a benvida ao centro, transmiten enerxía positiva ou convidan a reflexionar sobre a actualidade ou a existencia humana en xeral. Os lemas poden ser elixidos por calquera membro da comunidade educativa e, en moitos casos, acompáñanse de ilustracións relativas á temática tratada. Ana Rodríguez Barreiro

O día 24 de abril, a lumnado de 1.º BAC do Ánxel Fole asistiu, no Vello Cárcere de Lugo, a unha x ornada radiovisual interescolar de Ponte… nas ondas!, a sociación cultural e pedagóxica que promove a  preservación, a transmisión e a difusión do patrimonio galego-portugués. A xornada desenvolveuse en dez localidades distintas e contou coa participación de máis de oitenta centros educativos de Galicia e Portugal. A  programación, emitida en directo con imaxe e son, incluíu unha gran variedade de propostas, formatos e guións: entrevistas,  magazines , intervencións literarias, actuacións musicais… O pódcast do Ánxel Fole versou sobre a improvisación oral en verso e conectou a regueifa coa radio e coa figura de Begoña Caamaño, a quen se dedican as Letras Galegas deste 2026. O acto celebrado en Lugo pode verse ao completo no seguinte vídeo:   Iria López López e Ana Rodríguez Barreiro

Dende hoxe pode verse no taboleiro da lingua do IES Ánxel Fole a exposición "De Circe a Morgana", elaborada no IES Castelao de Vigo e editada pola Secretaría Xeral da Lingua co gallo do Día das Letras Galegas 2026. A mostra, que vén acompañada dunha unidade didáctica, trata de contribuír ao coñecemento da traxectoria vital e literaria da escritora e xornalista Begoña Caamaño, así como de achegar materiais didácticos novos e orixinais á comunidade educativa e ao conxunto da sociedade. Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de 3.º e 4.º ESO desprazouse ao concello de Celanova o día 25 de marzo para realizar un dos roteiros ofrecidos pola Oficina de Turismo de Celanova e mais a Fundación Curros Enríquez: “Celanova: un paseo pola historia de Galicia”. Alí visitou os seguintes puntos: a) A vila de Celanova, onde destacan o maxestoso mosteiro de San Salvador, boa mostra do barroco galego; a prerrománica capela de San Miguel, único resto conservado da etapa fundacional do mosteiro; ou a Casa dos Poetas, que foi lar da infancia de Manuel Curros Enríquez e hoxe centra a súa actividade na promoción dos escritores celanoveses (Curros Enríquez, Celso Emilio Ferreiro, Xosé Luís Méndez Ferrín etc.). b) Vilanova dos Infantes, cun burgo medieval presidido pola torre da homenaxe do castelo, parcialmente derrubado nas loitas irmandiñas. c) Castromao, cuxo xacemento arqueolóxico constitúe un dos principais referentes da cultura castrexa do noroeste peninsular. Mónica López Souto, Carmen M.ª Pérez Pardo e Ana Ro...

No marco das actividades propostas pola  Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega  (AELG) para conmemorar nos centros de ensino o Día de Rosalía de Castro, celebrado neste 2026 baixo o lema "Mais eles tamén perdidos" , o alumnado de 3.º PDC do IES Ánxel Fole deseñou un rosco de pasapalabra a partir de  termos relacionados coa vida e coa obra de Rosalía. Durante a semana do 23 de febreiro, o xogo desenvolveuse nos distintos grupos de 3.º ESO, conducido polo propio alumnado de PDC.  Seguindo a dinámica do concurso televisivo, o obxectivo último era que as persoas participantes descubrisen, nun tempo dado, as vinte e tres palabras (unha por cada letra do alfabeto galego) que se agochaban tras outras tantas definicións. O pasapalabra rosaliano pode consultarse premendo aquí . Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

O alumnado de 1.º BAC participou o día 25 de febreiro na charla "O futuro, ou é rural ou non será", impartida polo profesor Mario Outeiro Iglesias, da Facultade de Formación do Profesorado, e incluída no programa A Ponte, que a Universidade de Santiago de Compostela implementa en centros de ensino medio. O resumo da charla, facilitado polo propio relator, é o seguinte: "Despois de décadas de políticas desenvolvidas de costas ao rural, esta ampla zona do espazo xeográfico galego segue en pé demostrando unha elevada resiliencia. As ganas de vivir experiencias máis saudables e en contacto coa natureza están a facer que moita xente se anime a retornar ao medio rural para emprender proxectos respectuosos coa cultura local e baseados na sostibilidade. Ao mesmo tempo, a mocidade rural galega deixou de ver o seu lugar de nacemento como algo atrasado e sen futuro e son moitos os que deciden quedar para comezar novos proxectos ou reformular os herdados das anteriores xeracións. O ...

O alumnado de 3.º ESO acudiu os días 19 e 25 de febreiro ao Museo Provincial de Lugo para participar na actividade "Miradas femininas", que propón un percorrido polo papel da muller na historia da arte e da museografía. A través de distintas obras da colección do museo, o estudantado reflexionou sobre o influxo do contexto social patriarcal nas manifestacións artísticas e nas modas de cada momento, ao tempo que comprobou como a arte feminina foi mudando en paralelo aos cambios sociais. Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

O alumnado de 4.º ESO e 1.º BAC asistiu o día 23 de febreiro á charla " O portugués: unha ferramenta galega para a xestión cultural", impartida polo profesor e escritor Carlos  Callón Torres e incluída nas charlas temáticas que a Universidade de Santiago de Compostela (USC), a través do programa A Ponte, dirixe a estudantes de ensino medio. O relator explorou o papel do portugués como idioma de proxección internacional no presente, con raíz histórica no reino de Galicia e que supón un instrumento de futuro para o noso país. Ademais, analizou o valor estratéxico desta lingua  no ámbito da administración da cultura, así como  o seu peso formativo no grao  en Xestión Cultural  do campus de Lugo da USC. Carmen M.ª Pérez Pardo e Ana Rodríguez Barreiro