A fala do Fole

O alumnado de 4.º ESO e 1.º BAC asistiu o día 23 de febreiro á charla " O portugués: unha ferramenta galega para a xestión cultural", impartida polo profesor e escritor Carlos  Callón Torres e incluída nas charlas temáticas que a Universidade de Santiago de Compostela (USC), a través do programa A Ponte, dirixe a estudantes de ensino medio. O relator explorou o papel do portugués como idioma de proxección internacional no presente, con raíz histórica no reino de Galicia e que supón un instrumento de futuro para o noso país. Ademais, analizou o valor estratéxico desta lingua  no ámbito da administración da cultura, así como  o seu peso formativo no grao  en Xestión Cultural  do campus de Lugo da USC. Carmen M.ª Pérez Pardo e Ana Rodríguez Barreiro

Co gallo do Entroido, desenvolvéronse varias actividades no Ánxel Fole: a) Exposición na biblioteca escolar dunha selección de obras sobre o Entroido galego. b) Elaboración, por parte do alumnado de Expresión Artística de 4.º ESO, de máscaras representativas dos movementos de vangarda (cubismo, surrealismo, futurismo, expresionismo etc.). O traballo inspirouse nun proxecto da dou tora en Belas Artes, profesora  e  blogueira  Mayalen Piqueras. c) Gran desfile de disfraces, celebrado o día 13 de febreiro coa participación de numeroso alumnado e profesorado. Non faltaron os bailes, a música, o humor e, por suposto, os premios para as mellores comparsas. Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de Expresión Artística de 4.º ESO e de Debuxo Artístico de 1.º BAC participou, dende o 28 de xaneiro ata o 6 de febreiro, nun obradoiro de letra manual, impartido por J. M. Juaristi ao longo de varias sesións. No taller, as persoas asistentes comezaron reflexionando sobre a finalidade da escritura (práctica ou estética) e achegándose aos elementos fundamentais da caligrafía. A continuación, practicaron a escritura con pluma, coñeceron algúns estilos históricos (fundacional, chanceleresco, negro gótico etc.) e realizaron manuscritos mediante diversos procedementos. A actividade conectou o traballo de aula co lema das bibliotecas escolares de Galicia deste curso: “Biblioteca escolar + deseño = viaxe á creatividade”. Alicia Puchades Tella-Villamarín e  Ana Rodríguez Barreiro

Alumnado de 4.º ESO das materias de Tecnoloxía e Intelixencia Artificial para a Sociedade visitou, o día 29 de xaneiro, a Domus, primeiro museo interactivo do mundo dedicado integramente ao ser humano e segundo dos tres Museos Científicos Coruñeses. O edificio, obra do arquitecto xaponés Arata Isozaki, ten máis de 150 módulos interactivos para divertirse e profundar nas características da especie humana, a través de exposicións, xogos ou obradoiros sobre nutrición, anatomía, xenética, evolución, tecnoloxía, intelixencia artificial etc. Iria López López, Karen Elvira Rodríguez Arias e Ana Rodríguez Barreiro

Alumnado de 2.º ESO realizou unha saída cultural o día 14 de xaneiro para coñecer a fortaleza de San Paio de Narla e o mosteiro de Sobrado dos Monxes. A fortaleza de San Paio de Narla (A Castronela, Xiá, Friol), documentada dende o século XIV, atópase actualmente integrada na Rede Museística Provincial de Lugo. O edificio está composto por tres corpos (torre da homenaxe, corpo central e torreón) e unha capela exterior, que acollen coleccións de historia e etnografía  (apeiros de labranza, obxectos relacionados cos oficios tradicionais, cerámica, armas brancas e de fogo etc.). O mosteiro de Santa María de Sobrado dos Monxes (Sobrado, A Porta, Sobrado), situado no Camiño Norte a Santiago, é un gran complexo de orixe medieval (s. X) que viviu unha ampla época de esplendor entre os séculos XV e XVIII e que hoxe en día segue habitado por unha comunidade cisterciense. O alumnado puido visitar os claustros, a cociña gótica, a sala capitular ou a impoñente igrexa barroca. Froilán Herrán Go...

Un curso máis, seguimos a confeccionar, empregando o plotter de impresión e corte dos Polos Creativos, vinilos literarios con textos en galego para decorar as dependencias do centro. Para dar a benvida ao ano novo e lembrar a figura do desaparecido compositor, músico e escritor Roberto Iniesta, en xaneiro vertemos uns dos seus versos ao galego e estampámolos nun dos corredores da planta baixa.  Veñan ventos favorables para o 2026, e a voar! " Rompeu a cadea que ataba o reloxo ás horas. Parou a chuvieira; agora somos flotando dúas pingas. Agarrado un momento á cola do vento, síntome mellor. Esquecinme de poñer no chan os pés e síntome mellor. Voar! Voar!".   Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de Proxecto Competencial de 4.º ESO está a desenvolver a iniciativa Lugo en Letras, centrada no estudo e divulgación de escritores/as lucenses en lingua galega, dende finais do s. XIX ata a actualidade. Algúns dos traballos irán expoñéndose na biblioteca escolar ao longo do curso. Ana Rodríguez Barreiro

Ao longo do primeiro trimestre, foron poñéndose en marcha os distintos clubs de lectura do Ánxel Fole, tanto do alumnado como do profesorado. Os membros do Equipo de Dinamización da Lingua Galega colaboran activamente con eles, fomentando a selección de títulos en galego e acudindo ás reunións periódicas, que adoitan celebrarse nos recreos. Ana Rodríguez Barreiro

Varios grupos de 3.º ESO  asistiron o día 10 de decembro á gala final do proxecto   EnRedando co Galego , celebrada no  auditorio Fuxan os Ventos. Alí, o alumnado do Ánxel Fole uniuse ao doutros institutos da cidade e xuntos gozaron dun concerto de Mondra, un dos artistas máis sobranceiros da escena musical do país. No acto tamén tivo lugar a entrega de premios aos mellores traballos presentados, así como a repartición de agasallos entre todas as persoas participantes. Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

Para finalizar o ano en que as Letras Galegas estiveron dedicadas ás cantareiras e á poesía popular oral, no mes de decembro acollemos no IES Ánxel Fole a exposición “Cantareiras e cantares. Un ano en cantigas”, que foi organizada pola Vicepresidencia da Deputación de Lugo e que conta con textos, selección de cantigas e coordinación musical de Branca Villares. A exposición amosa os materiais que tamén foron incluídos nunha axenda do ano 2025 , que se presentaba así: " Saen aquí as mulleres d’antes , fotografadas e recollidas en audio por Dorothé Schubarth e Antón Santamarina no solpor do século XX. Desfrutámolas grazas á colaboración do Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade (APOI) do Museo do Pobo Galego. Saen tamén cantando as mulleres d’agora , as do albor do s. XXI, da man de Branca Villares Naveira ofrecéndonos un ano en cantigas, como mostra da relación directa entre as coplas e o ciclo do ano; como mostra de que aínda quedan moitos cantares, vellos e novos, cos que contar...

Alumnado de 3.º ESO participou o día 10 de decembro no obradoiro “Trece lúas: as marabillas do Nadal. Cantigas e contos do solsticio”, impartido no centro por Branca Villares, intérprete, investigadora e divulgadora da tradición musical galega. No obradoiro, cuxo título rende homenaxe á obra de Antonio Reigosa Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal , a relatora bosquexou unha historia dos personaxes, costumes e ritos que, malia a súa orixe diversa (pagá ou cristiá), conflúen no Nadal galego. Como non podía ser doutro xeito, a explicación estivo adobiada con moita música, e o alumnado entoou panxoliñas, arrolos e cantos de Reis, acompañándose de percusión ou de mímica. Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de 3.º ESO PDC visitou, o día 3 de decembro, tres exposicións temporais na cidade de Lugo: a) "Symphony. Unha viaxe ao corazón da música", de CaixaForum, experiencia inmersiva audiovisual que pretende achegar a música clásica a todos os públicos. Da man do director Gustavo Dudamel e da Mahler Chamber Orchestra, as persoas espectadoras convértense en músicas por un pedazo e gozan, dende dentro, das composicións de Beethoven, Mahler ou Bernstein. b) "Nicolás Muller en Galicia", de Afundación, mostra que recolle unha selección das imaxes que o fotógrafo húngaro Nicolás Muller tomou en Galicia durante a segunda metade do s. XX. As fotografías, centradas na vida cotiá das xentes traballadoras e na beleza da paisaxe galega, reflicten a fonda ollada humanista do seu autor. c) "O vestiario das almas pintadas. A indumentaria galega nos cadros costumistas", da Rede Museística Provincial de Lugo, proxecto onde corenta e cinco manequíns, ataviados con roupa...

A Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG) convoca este ano o XXIV Concurso de Relato Oral Tíralle da Lingua, que busca incentivar e normalizar o uso oral do galego entre a rapazada. Por segundo curso consecutivo, alumnado de Oratoria do Ánxel Fole súmase á iniciativa, relatando e gravando historias de base popular, de base literaria ou de creación propia. No vídeo pode escoitarse, na voz dun estudante de 4.º ESO, a lenda da cova do Rei Cintolo: Moita sorte a todas as persoas participantes! Mónica Campo Vázquez e Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de Bioloxía e Xeoloxía de 4.º ESO participou o día 25 de novembro nunha das videoconferencias promovidas por Igaciencia co gallo do Mes da Ciencia en Galego, en concreto na de Ángel Carracedo Álvarez, catedrático da Universidade de Santiago de Compostela e director da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica (Consellería de Sanidade), titulada "Que é e por que é tan importante o Proxecto Xenoma Galicia, e que beneficios vai traer?" . O resumo do relatorio, tomado da páxina web da organización, é o seguinte: "O Proxecto Xenoma Galicia, co que intentamos secuenciar o xenoma completo de 400 000 galegos e que ademais ofrece un cribado de cancro de mama e ovario hereditario, síndrome de Lynch e hipercolesterolemia, é, por porcentaxe de poboación, o proxecto de xenómica poboacional máis importante do mundo. Vai representar unha revolución sen precedentes no noso sistema de investigación e nos sectores biotecnolóxico e farmacéutico, nos que podemos chegar a ser ...

No marco dos actos organizados pola Deputación de Lugo para conmemorar o 25N, Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller, o alumnado de 1.º BAC do IES Ánxel Fole participou, o pasado 21 de  novembro, na V Xornada Querémonos Vivas, Libres e Iguais. No encontro, celebrado no salón de actos do pazo de San Marcos, interviñeron destacadas mulleres de distintos ámbitos profesionais (sociólogas, escritoras, xuristas e actrices), que reflexionaron, entre outras cuestións, sobre a igualdade e a empatía como piares da convivencia, o feminismo como ferramenta de transformación social, os mitos do amor romántico entre a mocidade, a ciberviolencia e o machismo nas redes etc. Carmen Fernández Anllo e Ana Rodríguez Barreiro

Alumnado de 4.º ESO participou o día 14 de novembro no XVI Obradoiro e Concurso Galego de Robótica, organizado pola Institución Galega de Ciencia (Igaciencia), que traballa "A prol da ciencia galega e do galego na ciencia". O encontro, celebrado na Coruña, desenvolveuse en dúas fases. Na primeira media hora, a rapazada interveu nun taller interactivo, onde recibiu formación básica sobre a programación de robots. Durante a hora seguinte, tivo lugar un concurso por equipos, que puxo a proba a creatividade do alumnado, os seus coñecementos computacionais e a súa capacidade para resolver problemas de xeito colaborativo. Diego Brezmes Villaraviz, Raquel González Suso e Ana Rodríguez Barreiro

O 12 de novembro tivo lugar, no salón de actos do Ánxel Fole, a presentación da edición anual de  EnRedando co Galego, unha iniciativa da Área de Cultura, Turismo e Promoción da Lingua do Concello de Lugo e mais da Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG). O escritor Lois Pérez, como representante da organización, explicou as bases do proxecto, facendo fincapé nas dúas modalidades de participación existentes: A través das redes sociais: como mínimo unha vez á semana, ao longo de tres semanas, o alumnado compartirá nas redes vídeos ou textos escritos onde reflexione sobre o uso da lingua galega no seu día a día; as publicacións tamén poderán ser vídeos de corte artístico (literarios, musicais etc.). A través da Escola de Escritoras e Escritores da AELG: os/as estudantes que prefiran prescindir das redes sociais adentraranse na creación literaria e elaborarán poemas, contos, ensaios, monólogos, producións audiovisuais etc. que remitirán á AELG. Coñecido o tr...

Alumnado de 4.º ESO participou, o pasado 4 de novembro, no obradoiro teatral “O que soñamos pola noite, pero non nos atrevemos a dicir durante o día”, unha iniciativa da compañía Bengala Teatro Físico. Cunha duración de cen minutos, o taller estruturouse en dúas partes. Na primeira, centrada no traballo físico, a persoa facilitadora propuxo á rapazada unha serie de exercicios a través dos que aprender a coñecer o seu corpo en movemento e poder profundar nas súas emocións e pensamentos. Na segunda, máis vencellada á expresión artística, o alumnado creou unha peza colectiva poñendo en práctica os exercicios iniciais e cinguíndose a unha temática concreta. Ana Rodríguez Barreiro e Lines Salgado Iglesias

Durante as últimas semanas, o alumnado de 3.º ESO confeccionou, na materia de Bioloxía e Xeoloxía, coloridas maquetas de células, para as que se serviu de materiais diversos (poliestireno expandido, plastilina, cartolina etc.) e de moita imaxinación. As maquetas, coas que se inaugura o Mes da Ciencia en Galego no IES Ánxel Fole, poden verse expostas no vestíbulo do centro. Lourdes Novoa Álvarez e Ana Rodríguez Barreiro

"Acabáronse as vendimas / e veñen as esfolladas, / para comer coas mozas / catro castañas asadas", di a copla popular. E, cumprindo coa tradición, o día 30 de outubro, durante o recreo, a comunidade educativa do Ánxel Fole reuniuse para celebrar o magosto, a festa do outono por excelencia.  O lume, a leña, o tambor xiratorio e, sobre todo, as castañas asadas, símbolo ancestral da vida que triunfa sobre a morte (non en van os magostos coinciden no tempo cos actos e cerimonias en lembranza dos defuntos), brindaron aos participantes a oportunidade de conectar coas súas raíces e de recoñecerse como elo indispensable da cadea que une pasado e futuro. Ana Rodríguez Barreiro

O alumnado de 4.º ESO asistiu, o día 22 de outubro no auditorio Gustavo Freire, á representación da obra teatral En carne viva , a cargo da compañía Bengala Teatro Físico e con  dirección de An González. A peza, protagonizada por varios personaxes que tentan sobrevivir nunha sociedade deshumanizada, trata temas como a disforia de xénero, a frustración, o amor, o suicidio e a xuventude. A dramaturxia inspírase libremente na figura de Segismundo de La vida es sueño de Calderón de la Barca, na película Laurence Anyways  de Xavier Dolan e en múltiples investigacións e relatos anónimos. Un coloquio-mediación seguiu á representación e permitiu que o alumnado intercambiase opinións co propio equipo artístico. Alicia Puchades Tella-Villamarín e Ana Rodríguez Barreiro